Op vrijdag 24 april 2026 organiseert de Alkmaarse Weer- en Sterrenkunde Vereniging Metius weer een boeiende lezing. Die avond wordt er een voordracht gehouden door Professor Henny Lamers met de titel:
Botsende Melkwegstelsels: Kosmisch Vuurwerk
Zoals gebruikelijk is deze bijeenkomst van 20.00 tot 22.00 uur in
Wijkcentrum “Thuis in Overdie”, Van Maerlantstraat 10, 1813 BH Alkmaar.
Toegang voor Metiusleden gratis, voor anderen Euro 7,-.
Zie ook onze website: www.metius.nl
Melkwegstelsels zijn enorme concentraties van sterren, gas en stof. De kleinste melkwegstelsels hebben afmetingen van een paar duizend lichtjaar en de grootste stelsels van honderdduizend lichtjaar. Veel melkwegstelsels zijn afgeplat en vertonen een prachtige spiraalstruktuur. Ook onze zon met zijn planeten maakt deel uit van een groot spiraalstelsel met ruwweg 200 miljard sterren: “onze melkweg”.
Uit metingen met de Hubble Space Telescope en de James Webb is gebleken dat zware stelsels, zoals het onze, ontstonden door samensmelten van een groot aantal kleine stelsels. Daarbij speelt de mysterieuze donkere materie ook een rol. Dat zorgt voor fascinerende verschijnselen: bruggen, staarten, spiraalarmen en enorme geboortegolven van sterren.
Ons eigen melkwegstelsel heeft in het verleden veel botsingen ondergaan en daarbij kleinere melkwegstelsels opgeslokt: we noemen dat “galactisch kannibalisme”. Wist U dat ons melkwegstelsel nu (!) een klein stelsel aan het verorberen is? En dat we over 4 miljard jaar zullen botsen met het grote Andromeda melkwegstelsel?
De spreker zal spectaculaire opnamen van (bijna-)botsingen laten zien en die verschijnselen op eenvoudige wijze uitleggen. Films met computer berekeningen van botsende stelsels helpen daarbij om te begrijpen wat er gebeurt bij zulke botsingen. Er is ruim gelegenheid vragen te stellen.
Henny. J.G.L.M. Lamers (Huissen, 1941) studeerde natuurkunde en sterrenkunde in Nijmegen, Utrecht en Princeton (USA). Hij is emeritus hoogleraar "Astrofysica en Ruimte Onderzoek" aan het Sterrenkundig Instituut van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoeksterrein bestrijkt vele facetten van ster-evolutie, sterwinden en massaverlies.
De laatste jaren doet hij onderzoek met de Hubble Space Telescope naar botsende melkwegstelsels. Hij publiceerde meer dan 500 wetenschappelijke artikelen in internationale vak-tijdschriften, o.a. in Nature en Science, en meer dan 25 artikelen voor leken. Hij is de auteur en editor van zeven boeken.
Van 1992 tot 2000 was hij jaarlijks visiting scientist aan het NASA Goddard Space Flight Center in Washington en het Hubble Space Telescope Institute in Baltimore. Hij was lid en voorzitter van de selectie commissie voor het waarnemingsprogramma voor sterren met de Hubble Space Telescope en lid van een NASA-advies commissie voor de toekomst van de Hubble Space Telescope.
Hij is gekozen tot lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen en erelid van de American Astronomical Society. In 2023 werd hem de de gouden plak van de Chambliss Astronomical Writing Award toegekend voor zijn nieuwe studieboek: “Understanding Stellar Evolution” (Lamers en Levesque). Er is een planetoide naar hem genoemd.
Behalve in Nederland gaf hij ook colleges in Belgie, Italie, USA, Brazilie, Chili, en Korea. In 2003 werd hij door studenten gekozen tot de beste docent van de Faculteit Natuur en Sterrenkunde en genomineerd voor “docent van het jaar” van de Universiteit Utrecht.
Hij was de eerste voorzitter van de Minnaert Commissie voor popularisatie van de Sterrenkunde in NL. Hij gaf meer dan 950 populaire lezingen over sterrenkunde voor leken in binnen- en buitenland, o.a. tijdens een rafting-trip in de Grand Canyon.
Hij geeft sterrenkunde colleges aan volwassenen (HOVO) in Amsterdam, Utrecht, Nijmegen, (Leiden en Tilburg) en gastlessen aan basis- en middelbare scholen. (zie website www.hennylamers.nl).
